Μιλώντας στο γιο μου για την ηθική και την ελευθερία

Παρ' όλο που δεν μπορούμε να επιλέγουμε αυτό που μας συμβαίνει, μπορούμε αντιθέτως να επιλέξουμε να εναντιωθούμε σε αυτό που μας συμβαίνει
Φερνάντο Σαβατέρ

«Ελευθερία; Μα για ποια ελευθερία μου μιλάς; Πώς γίνεται να είμαστε ελεύθεροι, όταν μας πιπιλίζουν το μυαλό από την τηλεόραση, όταν οι κυβερνήτες μας εξαπατούν και μας χειραγωγούν, όταν οι τρομοκράτες μας απειλούν, όταν τα ναρκωτικά μας κάνουν σκλάβους και όταν επιπλέον μου λείπουν τα χρήματα για να αγοράσω μια μηχανή που θέλω;»
Αν προσέξεις λιγάκι, θα δεις ότι αυτοί που μιλάνε έτσι μοιάζει να παραπονιούνται αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ ικανοποιημένοι γνωρίζοντας ότι δεν είναι ελεύθεροι. Στο βάθος σκέφτονται: «Ουφ! Μεγάλο βάρος βγάλαμε από πάνω μας! Καθώς δεν είμαστε ελεύθεροι, δεν μπορούμε να φταίμε για τίποτε απ’ ό,τι μας συμβαίνει…»…

Και συνεχίζει λέγοντας:
Μπορεί κάποιος να θεωρεί ότι είναι καλύτερο που δεν υπάρχει ελευθερία, για να μην παραδεχτεί πως ελεύθερα προτιμάει το πιο εύκολο: αντί π.χ. να συγκρουστεί με σθεναρά με έναν τύραννο, να γλείψει την μπότα που του πατάει το λαιμό. Αλλά μέσα μας κάτι επιμένει να μας λέει: «Αν εσύ ήθελες…» 

 ''..η ηθική δεν είναι τίποτα άλλο από τη λογική προσπάθεια να εξακριβώσεις πώς θα ζήσεις καλύτερα..''

''Υπευθυνότητα είναι να ξέρω ότι κάθε πράξη μου με δομεί, με καθορίζει, με ανακαλύπτει. Επιλέγοντας αυτό που θέλω να κάνω, μεταμορφώνομαι σιγά σιγά. .''

«Τι δεν είναι αυτό το βιβλίο: δεν είναι εγχειρίδιο Hθικής για μαθητές λυκείου, δεν περιέχει πληροφορίες για τους σπουδαιότερους συγγραφείς και τις σημαντικότερες τάσεις της ηθικής θεωρίας μέσα στους αιώνες, ούτε πρόκειται για συνταγολόγιο ηθικοπλαστικών απαντήσεων στα καθημερινά προβλήματα που βρίσκει κανείς στις εφημερίδες και συναντά στο δρόμο... Αυτό το βιβλίο είναι ένα βιβλίο!

Προσωπικό και υποκειμενικό, όπως η σχέση που ενώνει έναν πατέρα με το γιο του• οικουμενικό, όπως η σχέση γονιού και παιδιού, η πιο συχνή και αναπόφευκτη απ’ όλες τις σχέσεις.
(από το οπισθόφυλλο) 

Είναι σχεδιασμένο και γραμμένο για να το διαβάζουν οι έφηβοι: πιθανόν να έχει να διδάξει πολύ λίγα στους δασκάλους τους. Στόχος του δεν είναι να κατασκευάσει πολίτες που να σκέφτονται «καλά» (και βέβαια, σε καμιά περίπτωση πολίτες που να σκέφτονται άσχημα), αλλά να ενθαρρύνει την εξέλιξή τους σε ανθρώπους που θα σκέφτονται ελεύθερα».
από το σημείωμα του συγγραφέα

 "Ο εθνικισμός αποβλακώνει"  Φερνάντο Σαβατέρ

«Ενας διανοούμενος πρέπει να διευκολύνει τον στοχασμό, τα σλόγκαν δεν τον διευκολύνουν. Ο διανοούμενος οφείλει να εκφράζεται με σαφήνεια, να προσφέρει επιχειρήματα και όχι να πετάει συνθήματα. Πάντα πίστευα ότι πρέπει να φερόμαστε στους ανθρώπους σαν να ήταν έξυπνοι προκειμένου να γίνουν». 

«Δεν δηλώνω άθεος διότι το “άθεος” ακούγεται σαν θρησκευόμενος. Όταν, για παράδειγμα, δεν πιστεύεις στους Αρειανούς δεν θεωρείσαι αντιαρειανός. Δεν μπορείς να ορίζεσαι σε σχέση με κάτι που δεν υπάρχει». 

Άνθρωπος που δεν φοβάται να προκαλέσει, δηλώνει ότι «όλες οι κουλτούρες δεν είναι εξίσου σεβαστές». Πιο σεβαστές θεωρεί εκείνες στις οποίες μπορούν να συνυπάρξουν διαφορετικές απόψεις, μορφές ηθικής και τρόποι συμπεριφοράς. «Οι πολιτισμοί που σέβονται ό,τι ξεφεύγει από τη νόρμα είναι ανώτεροι. Εκείνοι που επιβάλουν ομοιομορφία, την ηγεμονία ορισμένων ιδεών στις οποίες όλοι πρέπει να υποτάσσονται είναι κατώτεροι»λέει. «Οι κουλτούρες που απαγορεύουν πολλά είναι χειρότερες από εκείνες που δεν απαγορεύουν τίποτε. Παράδειγμα η ισπανική απαγορεύει τις ταυρομαχίες, την μπούρκα, το κάπνισμα...». 

Εχω επισκεφθεί τη χώρα σας έξι-επτά φορές. Πιστεύω ότι η οικονομική κρίση έπληξε άσχημα την Ελλάδα, την Ισπανία και τα άλλα μεσογειακά κράτη επειδή διαθέτουν ένα είδος εργαζομένων που ανακυκλώνεται δύσκολα, λόγω του ότι έχουν χαμηλή επαγγελματική κατάρτιση. Αντίθετα οι χώρες που προσφέρουν καλύτερη παιδεία και επαγγελματική κατάρτιση έχουν τη δυνατότητα να ανακυκλώσουν ευκολότερα τους εργαζομένους τους, οι οποίοι μπορεί να χάνουν τη δουλειά τους, αλλά είναι διαθέσιμοι για άλλη. Φοβάμαι ότι οι χώρες μας, η Ελλάδα και η Ισπανία, διαθέτουν ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό με χαμηλή κατάρτιση διότι δεν είχαν δώσει αρκετή σημασία σε όλα αυτά έως σήμερα. Είναι χώρες που έτειναν- πώς να το πούμε;- προς την “περιπέτεια”, τον “τυχοδιωκτισμό”, τα προσωρινά μέτρα. Σε περιπτώσεις κρίσης γίνεται εμφανές ότι όλα αυτά είναι θέμα κακής πολιτικής»

«Υπάρχουν πιο ανώδυνοι εθνικισμοί, όπως εκείνος του ποδοσφαίρου. Ολοι μας υποστηρίζουμε την ομάδα της χώρας μας. Όταν όμως ο εθνικισμός μετατρέπεται σε πολιτικό δόγμα, τα πράγματα σοβαρεύουν» λέει.

Γιατί υποστηρίζετε ότι ο εθνικισμός αποβλακώνει; τον ρωτάμε. «Τον περασμένο αιώνα προκάλεσε δύο παγκόσμιους πολέμους στην Ευρώπη. Εγώ ανήκω σε εκείνους που θεωρούν ότι ο πόλεμος δεν αποτελεί προϊόν εξυπνάδας».

Ο Σαβατέρ δεν θέλει να ακούει για απαγορεύσεις, σε βαθμό που τοποθετείται υπέρ της μπούρκας στη δημόσια συζήτηση για το αν πρέπει να απαγορευτεί στους δρόμους της Ισπανίας. «Αν η μπούρκα επιβάλλεται από τον πατέρα ή τον σύζυγο, τότε πρέπει να στραφούμε εναντίον του καταπιεστικού πατέρα ή συζύγου και όχι εναντίον της μπούρκας. Το ίδιο ισχύει για τους άνδρες που επιβάλλουν στη γυναίκα τους να φοράει μίνι, τακούνια και να έχει μεγάλο ντεκολτέ. Αν μια γυναίκα είναι καταπιεσμένη, πρέπει να την ελευθερώσουμε από την καταπίεση, όχι να της επιβάλουμε νέες απαγορεύσεις. Αν όμως μια γυναίκα επιθυμεί να φορέσει μπούρκα, το να της δώσει διαταγές το κράτος είναι τόσο άσχημο σαν να της έδινε ο άνδρας της».

Στην ερώτησή μας αν έχει δοκιμάσει να περπατήσει ή να φάει φορώντας μπούρκα, απαντά: «Μου φαίνεται φρικτό, αλλά εξίσου φρικτό μου φαίνεται το να περπατήσω με τακούνια» . 

Πηγή :  http://www.tovima.gr/world/article/?aid=355329

Ο Φερνάντο Σαβατέρ γεννήθηκε στο Σαν Σεμπαστιάν  το 1947 

 Ειδικός στον Νίτσε και θαυμαστής του Σπινόζα, θεωρεί εαυτόν 

«φιλόσοφο της παρέας, σε αντιδιαστολή με τον θεωρητικό Φιλόσοφο με κεφαλαίο Φ». 

Φυλακίστηκε από τη δικτατορία του Φράνκο και στη συνέχεια έζησε εξόριστος στη Γαλλία. Εως πριν από δύο χρόνια, όταν συνταξιοδοτήθηκε, κατείχε την έδρα Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Κομπλουτένσε της Μαδρίτης. Πολυγραφότατος, έχει συγγράψει περισσότερα από 80 δοκίμια και μυθιστορήματα. Αρθρογραφεί τακτικά στην εφημερίδα «Εl Ρais» από την εποχή της ίδρυσής της. Εχει λάβει πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων το Βραβείο Ζαχάροφ το 2000 για τη δράση του στην οργάνωση «Βasta Υa!» εναντίον της τρομοκρατίας της ΕΤΑ. 

Είναι δραστήριο μέλος του κόμματος «Ενωση, Πρόοδος και Δημοκρατία» που διασπάστηκε από θεωρείται σήμερα ένας από τους σημαντικότερους Ισπανούς στοχαστές.  

Έχει γράψει φιλοσοφικά, λογοτεχνικά και πολιτικά δοκίμια, αφηγήματα και θεατρικά έργα. Το βιβλίο του ''Μιλώντας στο γιο μου για την Ηθική και την Ελευθερία'' έχει μεταφραστεί με μεγάλη επιτυχία σε περισσότερες από 20 γλώσσες